Każdego lata, gdy na straganach pojawiają się ogórki gruntowe, z przyjemnością sięgam po słoiki, koper, czosnek i chrzan. Kiszenie ogórków to jeden z tych rytuałów, które od lat wpisują się w mój letni kalendarz.
Jesienią, kiedy przychodzą chłodniejsze dni, wyciągam gliniany garnek i przygotowuję kiszoną kapustę. To nie tylko sposób na zachowanie sezonowych warzyw na dłużej. To także piękna tradycja, która łączy pokolenia i przypomina, jak wiele mądrości kryje się w prostych, domowych sposobach przygotowywania żywności.
Coraz częściej spotykam się z pytaniem, czy kiszonki mają swoje miejsce również w diecie inspirowanej ajurwedą. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ale właśnie dlatego wydaje mi się tak ciekawa.
Klasyczne teksty ajurwedy nie opisują kiszonej kapusty czy ogórków. Trudno się temu dziwić – ajurweda narodziła się w Indiach, gdzie klimat, dostępne warzywa i tradycje kulinarne były zupełnie inne niż w naszej części świata.
Nie oznacza to jednak, że fermentacja była tam nieznana.
Przygotowuje się tam fermentowane produkty, takie jak lassi, takra, idli czy dosa. Współcześnie, nauczyciele ajurwedy zwracają uwagę, że produkty fermentowane, spożywane w odpowiedniej ilości i dostosowane do potrzeb organizmu, mogą wspierać Agni – ogień trawienny, który według ajurwedy odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia. Ajurweda nie ocenia żywności wyłącznie przez pryzmat jej nazwy czy kraju pochodzenia. Znacznie ważniejsze jest to, jakie właściwości ma dany produkt, kiedy jest spożywany i czy służy konkretnej osobie.
To jedna z zasad ajurwedy, którą cenię najbardziej.
Ajurweda zachęca do życia w harmonii z naturą, porami roku i miejscem, w którym żyjemy. Nie chodzi o kopiowanie kuchni indyjskiej, ale o zrozumienie jej filozofii.
Dla mieszkańców Polski kiszonki są czymś znacznie więcej niż dodatkiem do obiadu. Są częścią naszej kulinarnej tradycji, sposobem na wykorzystanie sezonowych warzyw i przykładem mądrości przekazywanej z pokolenia na pokolenie.
Choć ajurweda nie opisuje kiszonej kapusty, bardzo dokładnie opisuje właściwości smaku kwaśnego (amla rasa).
Spożywany w odpowiedniej ilości:
Jednocześnie przypomina, że nadmiar kwaśnego smaku może zwiększać Pittę. U niektórych osób może nasilać zgagę, nadkwaśność, uczucie gorąca czy stany zapalne. Dlatego tak ważny jest umiar i obserwacja własnego organizmu.
Coraz więcej badań pokazuje, że naturalnie fermentowane warzywa mogą korzystnie wpływać na mikrobiotę jelitową oraz wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego. Proces fermentacji zmienia skład warzyw, a niepasteryzowane kiszonki mogą zawierać żywe kultury mikroorganizmów oraz związki powstające podczas fermentacji.
Warto też podkreślić, że nie każda kiszonka będzie odpowiednia dla każdego. Znaczenie ma sposób jej przygotowania, ilość oraz indywidualna tolerancja organizmu.
To podejście bardzo przypomina filozofię ajurwedy, która od tysięcy lat mówi, że nie istnieje jeden sposób odżywiania dobry dla wszystkich.
Z perspektywy ajurwedy najlepiej traktować je jako dodatek do posiłku, a nie jego podstawę. Szczególnie dobrze sprawdzają się w chłodniejszych miesiącach roku, kiedy naturalnie sięgamy po bardziej wyraziste smaki.
Osoby z dominującą Vatą lub Kaphą często dobrze tolerują niewielkie ilości kiszonek. Natomiast przy nasilonej Pittcie, zgadze czy nadkwaśności warto obserwować reakcję organizmu i spożywać je z większym umiarem.
Najważniejsze jest jednak coś innego – uważność. To ona pozwala zauważyć, co naprawdę nam służy.
Im dłużej poznaję ajurwedę, tym bardziej utwierdzam się w przekonaniu, że zdrowie nie zaczyna się od egzotycznych produktów sprowadzanych z drugiego końca świata.
Zaczyna się od świadomych wyborów, szacunku do natury i korzystania z tego, co daje nam miejsce, w którym żyjemy.
Dlatego z radością kiszę latem ogórki, a jesienią przygotowuję kapustę w glinianym garnku. To dla mnie nie tylko kulinarna tradycja, ale także sposób na pielęgnowanie więzi z naturą i rytmem pór roku.
Kiszonki nie wywodzą się z ajurwedy.
Ale doskonale wpisują się w jedną z jej najpiękniejszych idei – aby żyć bliżej natury, jeść sezonowo, lokalnie i z uważnością.
Kiszenie, czy fermentacja, to jedna z metod przetwarzania jedzenia. Nie jest to nic nowego. Kiszona kapusta, ogórki, buraki, kefir, czy maślanka – znane są od wieków. Coraz częściej mówi się…
Z punktu widzenia Ajurwedy, dobre trawienie to pierwszy krok do pełni zdrowia i dobrego samopoczucia. Na to, jak nasze trawienie wygląda, wpływa wiele czynników. Ajurweda podchodzi do każdego człowieka indywidualnie.…
