Ajurweda na wiosnę

Zanim zaczniesz

czytać nasz sezonowy poradnik, polecamy zapoznać się ze wstępem do Ajurwedy oraz z tym, czym są dosze.

Wiosna zbliża się wielkimi krokami, a my możemy praktycznie pożegnać się ze śniegiem i mrozem. Ziemia staje się ciężka i wilgotna. Przyroda powolutku budzi się do życia.

Wiosna to czas narodzin, nowych początków, odrodzenia i wzrostu. Czas, w którym ziemia manifestuje swój ukryty potencjał – ziarna zaczynają kiełkować, drzewa nieśmiało wypuszczają pąki, liście się rozwijają – a to wszystko w towarzystwie pierwszych ptasich treli.

Pomimo tego, jak bardzo dążenie do cywilizacji odgradza nas od natury, jej wpływ jest na nas bardzo silny. Nasza fizjologia naturalnie wyczuwa przestrzeń na nowy, świeży, czysty początek. Nasze ciało budzi się do tego, by oczyścić się z zimowego ciężaru, regenerując nawet najgłębsze tkanki.

Świat natury budzi się z zimowej drzemki, stąd często doświadczamy uczucia radości i inspiracji do tworzenia. Jednak wiele osób kojarzy czas wiosny z przeziębieniem, zaśluzowaniem dróg oddechowych, katarem siennym i alergiami. Na szczęście, odpowiednie sezonowe nawyki mogą w znacznym stopniu pomóc przejść przez wiosnę z lekkością i dobrym samopoczuciem, ciesząc się tym, co wiosna ofiarowuje.

Wiosna
sezon Kapha


Wiosna to czas ciepła (a przynajmniej braku zimna :)), wilgoci i miękkości. Jest to sezon ceniony za swoje delikatne i pielęgnujące oblicze. Wiosna ucieleśnia ciężkość zwiększonej wilgotności, przez co zdaje się być wolniejsza niż lato i jesień. To są tylko niektóre z cech doszy Kapha, które możemy wiosną zaobserwować.

Co ciekawe, w Sanskrycie słowo kapha oznacza “to, co kwitnie w wodzie”. A jaka pora roku kojarzy nam się najbardziej ze wzrostem i z wodą? Wiosna! Nie ma wątpliwości, że dosza Kapha i czas wiosny mają ze sobą dużo wspólnego. 🙂

Ajurweda uczy nas, że podobne wzmaga podobne. Tym samym wiosna, poprzez swoją naturę, wzmaga cechy Kapha również w nas.

Pod koniec zimy, w naszym klimacie większość z nas odczuwa nadmiar Kapha w ciele (zima to również czas Kapha). Wiosną Kapha nadal jest wilgotna, jednak nie jest już zwarta i zimna. Staje się płynna i ciepła.

W nas również Kapha staje się płynna – dzięki temu może opuścić nasze ciała. Ten proces może zadziałać na nas ożywiająco. U niektórych jednak może przejawiać się zmianami typowymi dla nadmiaru doszy Kapha, takimi jak przeziębienie, flegma w układzie oddechowym lub katar.

Wiosenna dieta


Wielu z nas odczuwa naturalną, dość wyraźną zmianę w kwestii łaknienia niektórych produktów. Wraz z ociepleniem klimatu często tracimy ochotę na ciężkie, sycące pokarmy, tak pożądane w okresie zimy. Zamiast tego, możemy zaobserwować wzmożoną chęć jedzenia lekkich produktów, takich jak owoce, świeże warzywa i sałatki. W ten sposób nasze ciało daje nam znak, że przyszedł czas na “wiosenne porządki”. Wiosna to najlepszy moment w roku na oczyszczanie organizmu. Sokowy detoks z wykorzystaniem soku jabłkowego lub soku z granatu lub monodiety są nieocenionym wsparciem w tym okresie.

Poza detoksem, możesz pomóc swojemu ciału się oczyścić i zregenerować, poprzez wyróżnianie w swojej diecie smaków ostrego, gorzkiego i cierpkiego, oraz jedząc ciepłe, lekkostrawne posiłki. Te nawyki pomogą Ci zbalansować ilość śluzu w ciele, wyregulować poziom nawilżenia oraz otworzyć kanały odpowiedzialne za eliminację toksyn.

Kolejnym korzystnym nawykiem jest picie ciepłej, przegotowanej wody. Warto tak planować swoją dietę, aby składała się z warzyw (niekoniecznie surowych) i strączków. Te typy pokarmów często cechują się cierpko-gorzkim smakiem. Tak naprawdę wszystkie warzywa, pod każdą postacią są dobrym wyborem o tej porze roku. Chyba że przesadzić z ilością ciężkich i wodnistych warzyw, takich jak awokado, ogórek, oliwki, bataty, dynia i cukinia – te staraj się jeść w umiarkowanych ilościach.

Możesz zacząć dzień od lekkiego śniadania, świeżego owocu lub herbaty. Obiad i kolacja w postaci lekkich, gotowanych zbóż, warzyw na parze i strączków są świetnym wiosennym wyborem. Wiele można skorzystać na jedzeniu zielonych, liściastych, kapuścianych warzyw (kapusta, brokuł, szpinak, kalafior) oraz pikantnych (cebula, czosnek, papryczki chili).

Jeśli lubisz ryby słodkowodne, tofu, jajka w koszulkach lub gotowane na twardo – możesz spokojnie wzbogacić nimi swoją dietę, jednak w umiarkowanej ilości.

Dodaj do swoich posiłków cebulę, czosnek oraz pikantne przyprawy, takie jak imbir, czarny pieprz, chili, małe ilości pieprzu cayenne oraz niezliczoną ilość innych ziół i przypraw.

W międzyczasie spróbuj stopniowo unikać potraw ciężkich, tłustych i smażonych, a także nie przejadać się oraz nie podjadać pomiędzy posiłkami. Zadbaj o to, by w potrawach zdecydowanie rzadziej niż dotychczas pojawiały się smaki słodki, kwaśny i słony.

Ciężkie lub kwaśne owoce, takie jak pomarańcze, banany, ananas, figi, daktyle, kokos i melon również dobrze jest jeść dużo rzadziej. Podczas gotowania korzystaj z niewielkiej ilości oleju lub ghee, albo, jeśli to możliwe, zamień tłuszcz na wodę, aby zapobiec kleistości pograw.

Najlepiej w okresie wiosennym zrezygnować z jedzenia nabiału – zwłaszcza rano – dlatego, że tworzy śluz. Dobrym zamiennikiem jest mleko ryżowe lub migdałowe. Jeśli spożywasz mleko krowie – najpierw ugotuj je i spożywaj ciepłe. Rozważ dodanie do niego szczypty kurkumy lub imbiru, by było bardziej strawialne i nie tworzyło zbyt dużo śluzu.

Podobnie jest z jedzeniem mięsa – zwłaszcza wołowiny, wieprzowiny, owoców morza i kaczki – jeśli ograniczysz ich spożywanie, poczujesz się zdecydowanie lżej i energia do działania szybciej się pojawi.

Inne pokarmy, których warto unikać w tym okresie to: jedzenie typu fast food, słodycze, produkty sojowe, orzechy, nadmierna ilość chleba oraz schłodzone lub mrożone posiłki.

Ajurwedyjski styl życia na wiosnę

Wiosna wywołuje w nas uczucia beztroski i inspiracji, które warto pielęgnować. Jest to naturalny czas spotkań z innymi, nawiązywania nowych znajomości oraz ożywiania dawnych, czas radości z przebywania z tymi, których kochamy.

Wraz z odejściem zimy, możesz zacząć wstawać wcześniej. W tym czasie, dla większości, obudzenie się o (lub nawet przed) 6.00 rano jest najlepszą porą na rozpoczynanie dnia. Spraw, aby Twój wiosenny poranek był dla ciebie stymulujący i inspirujący – nawet, jeśli masz niewiele czasu. Wszystko zależy od Twoich nawyków. Umyj zęby. Oczyść język. Zacznij dzień szklanką ciepłej, przegotowanej wody. Możesz również wymasować swoje ciało ciepłym nierafinowanym olejem sezamowym, przesuwając dłońmi w kierunku serca, aby następnie opłukać ciało gorącą wodą. Pocieraj ciało energicznie aby je rozgrzać, nawilżyć i ujędrnić oraz poprawić krążenie limfy.

Zorganizowanie czasu na poranne ćwiczenia lub jogę również pomagają rozpocząć dzień z jasnym, klarownym umysłem i dużą dawką energii. Drzemki w ciągu dnia nie są wskazane, gdyż podrażniają w ciele element ziemi (Kapha), czego w czasie wiosny warto unikać.

Możesz również rozważyć skorzystanie z sauny – wysuszy nadmiar wilgoci w ciele i wzmocni uczucie lekkości. W okresie wiosny wskazane jest picie dużej ilości wody, by nie doprowadzić do odwodnienia.

Podczas, gdy posiadanie regularnej codziennej rutyny bardzo korzystnie wpływa na nasz układ nerwowy, w czasie wiosny dobrze jest czasem porzucić swoją strefę komfortu. Pozwól sobie na świeżość i na nowe doświadczenia. Niech w tej radosnej, pełnej życia porze roku zdobią Cię ubrania w ciepłych, żywych kolorach. Wczesną wiosną, gdy pogoda jest jeszcze chłodna i mokra, otaczaj się czerwienią, żółcią i pomarańczą. Gdy powietrze się ociepli, ubierz się w chłodzące niebieskie, zielone, fioletowe i białe barwy.

Czas wiosny jest czasem radosnej, żywiołowej energii, przez co możesz odczuwać potrzebę snu dopiero o 11.00 wieczorem lub nawet o północy.

Wiosenne ćwiczenia

Ćwiczenia mogą być szczególnie wspierające w równoważeniu ciężkiej, zimnej i mokrej natury wiosny w początkowym jej okresie. Aktywność fizyczna poprawia krążenie, rozgrzewa i zwiększa odczucie lekkości w ciele – wszystkie te czynniki balansują doszę Kapha. Jest to taki moment w roku, w którym można pozwolić sobie na dłuższy, intensywny trening.

Jednak dobrze jest wtedy pozostać uważnym na potrzeby swojego ciała i swojej konstytucji.  Rozważ jazdę na rowerze, bieganie, spacery, wspinaczkę lub pływanie. Spróbuj też przeznaczyć na trening godziny poranne – między 6.00 a 10.00. Jeśli Ci się to nie uda, wieczór też jest dobrym momentem na aktywność fizyczną (również między 18.00 a 22.00). Jednak zanim zaczniesz trening, skonsultuj swój program ćwiczeń z fizjoterapeutą.

Ziołowe wsparcie w okresie wiosennym

Wiosną polecamy jeść jedną lub dwie łyżeczki miodu Chyavanaprasha codziennie rano by dodać swojemu ciału energii oraz wzmocnić układ odpornościowy.

Aby wspomóc pracę wątroby, która odgrywa ważną rolę w procesie oczyszczania, warto zażywać pół łyżeczki kurkumy zmieszanej z czterema łyżkami soku z aloesu. Aby oczyścić ciało z toksyn i wzmocnić trawienie najlepiej jest zalać jedną łyżeczkę proszku Triphala połową szklanki wrzątku i wypić przed snem.

Wzmocnić trawienie pomoże również łyżeczka startego świeżego imbiru, zjedzona bezpośrednio po posiłku. W równoważeniu doszy Kapha pomocne mogą okazać się także napary z imbiru lub z ziaren kolendry, kminu rzymskiego i kopru włoskiego.

Życzymy Ci dużo słońca i energii w ciągu najbliższych wiosennych miesięcy oraz dużo uważności i zrozumienia dla swojego ciała. 🙂